Inbouwspots vervangen: welke zaagmaat en fitting heb je nodig?

Oude halogeenspots worden warm, verbruiken veel en gaan sneller stuk. Vervangen door led is dan een logische stap. Maar welke spot past in het gat dat er al zit? En werkt een nieuwe lamp in je oude armatuur? In dit artikel lees je hoe je meet, hoe je fittingen herkent en waar je op let in de badkamer.

Lamp of hele spot vervangen?

Een inbouwspot bestaat uit twee delen: het armatuur of montageframe dat in het plafond zit, en de lamp die erin gaat. Er zijn grofweg twee situaties.

• Je houdt het armatuur en vervangt alleen de lamp. Dan heb je een ledlamp nodig met dezelfde fitting.
• Je vervangt de hele spot. Dan kies je een nieuw montageframe met een losse lamp, of een spot met geïntegreerde led waarbij lamp en armatuur één geheel zijn.

Een geïntegreerde ledspot is vaak plat en compact. Een frame met losse lamp heeft als voordeel dat je later alleen de lamp hoeft te vervangen.

Zo meet je de zaagmaat

De zaagmaat is de diameter van het gat in het plafond. Haal een bestaande spot voorzichtig uit het plafond. Meestal trek je hem recht naar beneden en klappen de veren in. Meet dan het gat zelf, niet de rand van de spot. De rand is altijd groter.

Inbouwspots hebben vaak een zaagmaat tussen Ø 60 en Ø 83 mm. Bij een nieuwe spot staat de zaagmaat in de specificaties. Soms is dat een bereik, zoals Ø 60 tot 63 mm.

• Is de zaagmaat van de nieuwe spot gelijk aan je gat, dan past hij direct.
• Is je gat iets kleiner, dan maak je het groter met een gatenzaag.
• Is je gat groter dan de zaagmaat, dan valt de spot erdoor of zie je een rand. Kies dan een model met een grotere zaagmaat.

Meet ook de ruimte boven het plafond, de inbouwdiepte. Isolatie of een balk kan in de weg zitten.

GU10 of MR16: 230 V of 12 V

De fitting bepaalt welke lamp in het armatuur past. Bij inbouwspots kom je vooral deze twee tegen:

• GU10: twee korte, dikke pennen met een verdikking aan het eind. Je duwt de lamp erin en draait hem een stukje. GU10 werkt direct op 230 V.
• MR16 of GU5.3: twee dunne, rechte pennen. Je duwt de lamp er recht in. Deze lampen werken op 12 V en hebben een transformator boven het plafond.

Wil je van MR16 naar GU10, dan moet de transformator eruit en komt er een andere fitting in. Dat is werk aan de vaste installatie. Weet je niet precies hoe dat moet, laat het dan door een installateur doen. Een led-MR16 in een oude halogeentransformator werkt soms slecht. De lamp kan knipperen omdat de transformator op een hoger vermogen is gebouwd.

Dimmen en badkamer

Wil je dimmen, kies dan spots of lampen die als dimbaar zijn aangeduid en een dimmer die geschikt is voor led. Een oude dimmer voor halogeen kan led laten knipperen of zoemen. Er zijn ook stapdimbare spots. Die dim je in een paar stappen met de gewone schakelaar, zonder aparte dimmer.

In de badkamer is de IP-waarde belangrijk. Spots met IP44 zijn beschermd tegen spatwater. Spots met IP65 zijn stofdicht en beschermd tegen waterstralen. Boven de douche of het bad gelden strengere eisen dan elders in de badkamer. Twijfel je welke waarde je nodig hebt, vraag het een installateur.

Zo pak je het aan

• Zet de groep in de meterkast uit en controleer of er geen spanning meer op staat.
• Haal één spot uit het plafond en meet het gat en de inbouwdiepte.
• Bekijk de fitting en kijk of er een transformator boven het plafond zit.
• Kies de nieuwe inbouwspots op zaagmaat, fitting en lichtkleur.
• Sluit de nieuwe spot aan zoals de handleiding aangeeft, of laat dat doen.
• Losse GU10-ledlampen vind je bij lampen en ledstrips.

Bekijk alle inbouwspots